Projenin amacı:

Endemik bir köpek ırkı olan Tarsus çatalburun av köpeğinin tesbit edilmiş yaşamakta olan örnekleri incelenerek morfolojik ve nitel özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Morfolojik özellikleri kaydedilen bireylerin sahipleriyle görüşmeler yapılarak ve günlük hayatta gözlemlenerek karakter, koku, av, ferma gibi özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem ve Bulgular:

Tarsus ve çevresinde belirlenmiş olan otuzyedi erkek, yirmibeş dişi birey sekiz ay süreyle incelenmiştir. Her bireye protokol numarası verilip, birer dosya tutulmuş, fotoğrafları çekilmiş, morfolojik özellikleri kaydedilmiştir.Sahipleriyle görüşülerek köpekler günlük hayatta ve avda tek tek gözlemlenerek karakter özellikleri, av yapma yetileri, koku alma hassasiyetleri gözlemlenip kaydedildi.
İncelemeye alınan altmışiki bireyin yaş, cinsiyet, göz ve burun rengi, çene durumu, tüy rengi, tüy özelliği, üst dudak yapısı, deri esnekliği morfolojik kriter olarak alındı. Karakter özellikleri olarak da ferma şekli, havadan ve yerden koku takibi, saldırganlık, ev bekçiliği, çocuklara karşı uyumlu olma, sahibiyle koordinasyon, avlakta av bulma hareketleri, vurulan avı getirme vb. kriterler değerlendirmeye alındı. Ayrıca bireylerin anne-baba özellikleri ve yavru özellikleri kaydedildi.

Sonuçlar

Tarsus ve çevresinde belirlenmiş olan Tarsus çatalburun av köpeği ırkı 37 erkek ve 25 dişi birey üzerinde nitel ve etolojik özelliklerinin belirlenmesi amaçlı olan bu proje 16 Haziran 2001 - 13 şubat 2002 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma sırasında köpek sahipleri ile karşılıklı görüşülmüştür. Köpekler incelenip, gözlemlenerek tüm köpekler fotoğraflandırılmıştır, nitel ve etolojik özellikleri kayıt altına alınmıştır.

İnceleme ve gözlemleri yapılan 37 erkek ve 25 dişi bireyin nitel özellikleri ve etolojileri değerlendirildiğinde;

Tüy rengi özellikleri;
Renk yoğunluğu olarak erkeklerde kahve-beyaz, dişilerde kahve-beyaz ve düz kahverengi belirgin özellik olarak görülmüştür.

Tüy özellikleri;
Tüy özellikleri açısından erkek ve dişi biraylerin büyük çoğunluğunun ince tüylü belirlenmiştir.

Göz ve Burun Rengi;
Dişiler ve erkeklerin geneli alındığında göz renginin bal sarısı, burun renginin ise kahverengi olduğu tespit edilmiştir. İstisnai olarak az oranda ise göz rengi; kahverengi ve siyah, burun rengi ise ten rengi olarak görülmüştür. Tüy rengi siyah olan bireylerde burun ve göz renginin de siyah olduğu belirlenmiştir.

Dudak Özellikleri;
Üst dudak yapılarının, erkeklerde %16,22 oranında ayrık, %83,78 oranında normal; fakat burun deliklerinin aralıklı olduğu bulunmuştur. Dişilerde ise %4 oranında ayrık, %6 oranında normal; fakat burun deliklerinin aralıklı olduğu belirlenmiştir.

Çene Durumları;
Dişilerin tamamında çene durumu makas tipi olarak belirlenmiştir. Yani üst çene, alt çeneye kenetlenmiş yapıdadır. Erkeklerin ise %94,59'u makas konumlu, %5,41 oranında ise alt çenenin kısa konumlu, yani alttan meyilli çene yapısında olduğu belirlenmiştir.

Deri Esnekliği;
Deri esnekliği Tarsus çatalburun av köpekleri için karakteristik bir özellik sayılabilir. Deri, vücut üzerine tam oturmuyormuş gibi görünmesine rağmen elle tutulduğunda çok esnek yapıda olduğu görülür. İncelemeler sonucunda, erkeklerde %91,89 oranında elle çekildiğinde esneme yapan deri özelliği görülmüştür. Erkeklerin %5,40'ının normal, %2,70'nin derisinin ise gözle görülür şekilde döküm yaptığı belirlenmiştir. Dişi bireylerin %88'i esnek deri yapısında, %12'sinin ise normal deri yapısında olduğu belirlenmiştir.

Çocuklarla İlişkileri;
İncelenen bireylerin genelinde ev halkının dışındaki insanlarla da ve özellikle çocuklarla hemen samimi tavırlar geliştirdikleri gözlemlenmiştir. Çocuklarla oynamayı sevmeleri bu ırkın hasta çocuklarla ilgili rehabilitasyon kapsamında kullanılabileceğini göstermektedir. Dişi ve erkeklerin geneline bakıldığında %90'ının üzerinde çocuklarla iyi ilişkiler kurdukları belirlenmiştir.

Ev Bekçiliği;
Çatalburun ırkında genel olarak ev bekçiliğinin olmadığı belirlenmiştir. Erkeklerin %37.83'ü, dişilerin ise % 36'sında ev bekçiliği görülmüştür. Özellikle geceleri, yabancılara karşı daha duyarlı davrandıkları ve havladıkları görülmüştür.

Saldırganlık;
İncelenen bireylerin genelinde, saldırgan eğilimler olmadığı gözlemlenmiştir. 62 bireyin tamamı değerlendirildiğinde % 93,94 oranında saldırganlık olmadığı, %6,06 ise saldırgan eğilimler görülmüştür. Saldırganlık kalıtsal bir özellik olmakla birlikte yetiştirme tarzı da önemlidir.

Ferma Özelliği;
Ferma av köpeklerinin geçerliliğinde en önemli faktörlerden biridir. Avın yerini bulup belirleyerek avı ürkütmeden ama avcıyı da haberdar edecek şekilde köpeğin yaptığı harekete denir. Ferma Tarsus çatalburun köpeklerince iki şekilde yapılmaktadır. Erkaklarin %89,18'i donarak ferma yapmakta, %86,48'i ayak kaldırarak ferma yapmaktadır. Hem ayak kaldırarak hemde donarak ferma yapan erkek sayısı %75,67'dir. Dişilerde ferma hareketi ise %88!inde donarak, %80'inde ayak kaldırarak yapılmaktadır. Dişilerin her iki ferma şeklini gösterme oranı ise %68'dir. Hem dişi hem erkek bireylerin tamamı her iki ferma şeklinden birini mutlaka yapmaktadır.

Koku Takibi;
Koku takibi Tarsus çatalburun av köpeği ırkı tarafından hem yerden hemde havadan yapılabilmektedir. Dişi ve erkek bireylerin havadan koku takibi yapma oranı %79,24'dür.Yerden koku takibi ise toplam % 95,29'dur. Bireylerin tamamında hem yerden hem havadan koku takibi %70 oranındadır.